„Juan, Crypto albo Zostań Poza Grą”: Nowy System Opłat Iranu w Cieśninie Ormuz
Iran przekształcił Cieśninę Ormuz — przez którą przepływa 20% całego światowego handlu ropą — w punkt poboru opłat akceptujący kryptowaluty. Według raportu Bloomberg opublikowanego 1 kwietnia 2026 r., statki chcące przepłynąć przez cieśninę muszą uiścić opłaty w chińskim juanie lub stablecoinach (USDT i USDC), aby otrzymać eskortę irańskiej marynarki wojennej.
Ten krok stanowi jedno z najbardziej odważnych zastosowań kryptowalut przez państwo w kontekście geopolitycznym i oznacza istotną eskalację w sposobie, w jaki Iran wykorzystuje kontrolę nad cieśniną jako narzędzie ekonomiczne, całkowicie omijając system finansowy oparty na dolarze.
Jak działa system opłat
Mechanizm stworzony przez Iran jest zaskakująco uporządkowany. Nie jest to nieformalna ani improwizowana opłata — to sformalizowany system obejmujący wiele etapów:
Złożenie dokumentów:
Operatorzy statków muszą dostarczyć dokumenty własności jednostki, rejestr bandery, manifesty ładunku, porty docelowe, listę załogi oraz dane AIS (Automatic Identification System) do pośrednika powiązanego z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC).
Weryfikacja geopolityczna:
Dowództwo marynarki IRGC w prowincji Hormozgan przeprowadza analizę sankcji i weryfikację geopolityczną. Statki powiązane z USA, Izraelem lub innymi krajami uznawanymi za wrogie są automatycznie blokowane.
Płatność:
Zatwierdzone jednostki płacą w juanach lub stablecoinach. Dla tankowców opłata zaczyna się od 1 USD za baryłkę. Oznacza to, że pojedynczy VLCC (Very Large Crude Carrier), przewożący około 2 miliony baryłek, może generować opłatę w wysokości 2 milionów USD za jeden rejs.
Autoryzacja i eskorta:
Zatwierdzone statki otrzymują kod dostępu przez radio VHF, a następnie są eskortowane przez irańską marynarkę. Bez tego kodu przepływ jest niemożliwy.
Dlaczego crypto i juan — a nie dolar
Wybór metod płatności nie jest przypadkowy. To kluczowy element strategii Iranu polegającej na działaniu poza zachodnim systemem finansowym:
Chiński juan:
Rozliczany poza systemem SWIFT, zależnym od dolara amerykańskiego. Iran wzmacnia relacje gospodarcze z Chinami i unika kontaktu z zachodnimi bankami, które mogłyby zablokować transakcje.
Stablecoiny (USDT i USDC):
Powiązane z dolarem, ale funkcjonujące na blockchainach, które omijają system bankowy. Płatności trafiają do Iranu bez udziału banków amerykańskich czy izb rozliczeniowych. To odpowiednik transferu SWIFT — ale poza zasięgiem sankcji.
Ironia jest oczywista: Iran wykorzystuje tokeny powiązane z dolarem, aby ominąć amerykański system finansowy. Stablecoiny pełnią rolę pomostu między wartością dolara a zdecentralizowaną infrastrukturą finansową.
Wpływ na handel globalny
System opłat ma poważne konsekwencje dla globalnego handlu morskiego. Ruch statków przez Cieśninę Ormuz spadł nawet o 95% w ostatnich tygodniach, według szacunków branży, ponieważ operatorzy ponownie oceniają koszty i ryzyka.
Dla firm żeglugowych sytuacja jest złożona. Oprócz samej opłaty pojawiają się wyższe koszty ubezpieczenia, ryzyko zajęcia statku oraz niepewność regulacyjna związana z płatnościami w kryptowalutach do podmiotów objętych sankcjami. Wiele firm wybiera dłuższe trasy wokół Przylądka Dobrej Nadziei, akceptując wyższe koszty paliwa w zamian za mniejsze ryzyko geopolityczne.
Wpływ na ceny ropy jest bezpośredni. Mniejszy ruch przez cieśninę ogranicza globalną podaż, utrzymując ceny ropy Brent powyżej 100 USD za baryłkę, co zwiększa presję inflacyjną i zmniejsza szanse na obniżki stóp procentowych.
Niebezpieczny precedens czy nowa rzeczywistość?
Przypadek Ormuz wykracza daleko poza konflikt USA–Iran. Po raz pierwszy państwo wykorzystuje kryptowaluty w sposób systemowy do pobierania opłat na kluczowej trasie handlowej, jawnie omijając sankcje międzynarodowe.
Jeśli model się utrzyma — a pierwsze sygnały wskazują, że tak — inne kraje objęte sankcjami mogą pójść tą samą drogą. Stablecoiny jako narzędzie omijania sankcji przestają być teorią, a stają się praktyką.
Dla rynku crypto oznacza to podwójny efekt: potwierdzenie realnej użyteczności stablecoinów oraz zwiększenie presji regulacyjnej.
Co to oznacza dla rynku crypto
Ta sytuacja potwierdza trend widoczny w 2026 roku: kryptowaluty stają się narzędziem geopolitycznym, a nie tylko aktywem spekulacyjnym. Iran już wcześniej wykorzystywał wydobycie Bitcoina do finansowania importu. Teraz pobiera opłaty w USDT w jednym z najważniejszych punktów świata.
Dla inwestorów kluczowe pytanie brzmi: czy emitenci stablecoinów, tacy jak Tether i Circle, zostaną zmuszeni do blokowania adresów powiązanych z Iranem? Jeśli tak się stanie, Iran może przejść na zdecentralizowane stablecoiny lub stworzyć własne rozwiązania blockchainowe.
Świat geopolityki i rynek crypto coraz bardziej się przenikają. A Cieśnina Ormuz stała się właśnie najbardziej wyraźnym punktem styku tych dwóch światów.
Zastrzeżenie: Ten materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej. Przed podjęciem decyzji finansowych przeprowadź własną analizę.